Với Đảng, mùa xuân

Tố Hữu

Thơ ơi thơ sẽ hát bài ca gì

Tôi muốn dắt thơ đi

Tôi muốn cùng thơ bay

Mùa xuân nay

Đến tận cùng đất nước.

Ôi! Mùa xuân bốn nghìn năm mơ ước

hơn nửa đường đi, tôi đã biết đâu

Tổ quốc tôi rất đẹp, rất giàu

đẹp từ mái tóc xanh đầu nguồn Pắc Bó

đẹp đến gót chân hồng đất mũi Cà Mau.

Xưa quê cha mà tôi nào được biết

có Trường Sơn cao, có biển Đông sâu

tuổi thơ ùa trong mưa dầm da diết

cát truông dài nắng bỏng lưng trâu...

Đảng dạy tôi biết ngẩng đầu, đứng dậy

vững hai chân, đứng thẳng, làm người

tôi đi tới, với bạn đời, từ ấy

đến hôm nay, mới thấy trọn vùng trời!

*

Đâu phải đường xanh. Đường qua máu chảy

Năm mươi năm, máu đỏ thành hoa

Cuộc sinh nở nào đau đớn vậy ?

Rất tự hào, mà xót tận trong da.

Giặc đã diệt. Còn ta, vĩnh viễn

Cả những người vắng bóng hôm nay

Ôi, nếu Bác...

Không, Bác vẫn đời đời hiển hiện

Người vẫn hằng dìu dắt chúng con đây!

Vĩnh viễn cùng ta, những gì còn, mất

Những yêu thương, căm giận, buồn lo

Những tiếng hát và những dòng nước mắt

Cho núi sông này độc lập, tự do.

Việt Nam!

Người là ta, mà ta chưa bao giờ hiểu hết

Người là ai ? Mà sức mạnh thần kỳ

Giữa cái chết, không phút nào chịu chết

Lửa quanh mình, một tấc cũng không đi!

Sống cho ta, sống cả cho người

Là trái tim, cũng là lẽ phải.

Việt Nam ơi!

Người là ai ? Mà trở thành nhân loại.

*

Không chỉ hôm qua

Hôm nay, mãi mãi

Đất nước này vạn đại tươi xanh

Như rừng đước, cháy rồi, lại mọc

Tràm lại ra hoa cho ong mật đu cành.

Ngút mắt trông

Biển lúa mênh mông

Sông nước Cửu Long dào dạt

Dừa nghiêng bóng mát

Thơm ngọt xoài ngon.

Tươi rói đất son

Rừng cao su xanh thẳng tắp

Bắp mẩy, mía giòn.

Bát ngát Tây Nguyên vẫy gọi

Nào trai tài gái giỏi

Lại đây!

Khai phá, dựng xây

Trên trận địa năm xưa, rạch những đường cày mới

Thời gian không đợi

Cả trời đất vào xuân, cùng ta đồng khởi

Cho những mùa gặt lớn mai sau

Phải nhanh chân từ những bước đầu.

Tổ quốc ta phải giàu, phải mạnh

Ta sẽ đi, như lao vào trận đánh.

Đường Hồ Chí Minh rộng mở, thênh thang

Ta phải thắng thiên nhiên, và thắng cả chính mình

Cho Chủ nghĩa xã hội hoàn toàn thắng lợi.

*

Hãy bước tới.

Từ đỉnh cao này vời vợi

Đến những chân trời xa...

Hạnh phúc ở mỗi bàn tay vun xới

Mỗi nụ mầm nở tự lòng ta.

*

Xứ sở mình có đủ nắng quanh năm

Cuộc sống ấm ân tình, với Đảng

Lớn khôn chung, một sẽ hoá thành trăm

Đời rạng rỡ, mỗi con người tự sáng

Phải thế chăng, hỡi mùa xuân hùng tráng

Mà tuyến đường Thống Nhất nổi còi vang

Mà Nam Bắc hoà sắc màu duyên dáng

Đầu mạ non xanh, đầu lúa chín vàng.

Lịch sử sang trang

Đại hội Đảng mở mùa vui. Phơi phới

Từ chiến trường ra, ta xốc tới công trường

Người chiến thắng là người xây dựng mới

Anh em ơi

Tất cả lên đường.

1-1977

Đồng chí tư lệnh bội đội Trường Sơn

Phạm Tiến Duật

Tôi vừa đi dài dọc mấy binh đoàn

Đâu cũng gặp lính Trường Sơn ngày trước

Thương mến quá lòng không sao nén được

Lính Trường Sơn ngày nào vẫn một dạ Trường Sơn

Không còn bom mà vẫn có bãi bom

Những trắc trở hàng ngày ngỡ không sao kể hết

Những trọng điểm bầy giữa trời xanh biếc

Hồn đến ở bên này mà khí tiết ở bên kia

Có người ngã không anh ? Có sự chia lìa…

Có sự rủi may ngỡ như là duyên phận

Anh chiến sĩ kia chót một lần buồn chán

Ngồi vá xe bên đường kệ nắng chiếu hàng hiên

Bằng tâm trạng của người chờ xe ở bến Kim Liên

Không hiểu được nghìn công trường nhộn nhịp

Tôi đã gặp ở Binh đoàn mười một

Những tầng lầu lồng lộng gió Trường Sơn

Còn ý nghĩa nào sướng dạ ta hơn

Người phá bom năm nào nay đi xây nhà cho dân ở

Chỉ nghịch cảnh hôm nay là người lính thợ

Thiếu thốn gian nan trĩu nặng một bên vai

Chí cũng như anh đã nguyện một lời rồi

Chân đã bước trên đường mang tên Bác

Thì không mỏi đến tận cùng đầu bạc

Giữ nguyện lòng hăng hái thuở đầu tiên

Gặp lại các em

Nguyễn Đình Chiến

Các em nằm yên nghỉ bên sông

Những cánh hoa hồi phủ thơm mặt đất

Anh về thăm mà khôn cầm nước mắt

Trời biên cương xanh ngắt

Mây trắng bồi hồi đỉnh chốt người đi

Sông Kỳ Cùng đỏ đang đợi bên kia

Nước ngập cầu Khánh Khê, xe ca chưa sang được

Anh vòng qua lối tắt

Tìm các em trong sắc cỏ xanh rì

Sau cơn mưa nghi ngút nắng hè

Để bóng anh trùm lên từng ngôi mộ

Hàng bia nhỏ không còn nhìn rõ chữ

Nhưng gương mặt nào anh cũng nhớ y nguyên

Anh thì thầm gọi tên mãi từng em

Như gọi tên những người thương yêu nhất

Những đứa em chung chiến hào giữ đất

Mùa xuân qua đã ngã xuống nơi này

Chưa tròn tuổi quân nhưng các em sống trọn cuộc đời

Với đồng đội, với tình yêu biên giới

Các em ơi có nghe anh gọi

Cả đội hình đơn vị sắp qua đây

Mười năm hành quân qua bao chặng đường dài

Nay đứng trước các em anh thấy mình rõ nhất

Thấy tan đi những suy tư vụn vặt

Thấy cháy bùng bao ước nguyện thiêng liêng

Cho anh về sống lại những đêm

Đốt ngọn lửa trong gió mùa đông bắc

Ôm tấm chăn chiên còn vương bụi đất

Đi dọc chiến hào nhường hơi ấm cho em

Vẫn còn đây ôi tiếng hát hồn nhiên

Đêm đẩy mảng cùng anh vượt thác

Cả tiểu đoàn qua sông ào ạt

Em đập sóng thià lìa cho dậy ánh trăng vàng

Các em đi khi mười tám tuổi xuân

Và để lại những trái tim trong trắng

Ở Đồng Đăng, ở Thâm Mô, Chậu Cảnh

Bên hầm sâu, trên chiến lũy pháo đài

- Đất của mình chứ đất của ai,

Phải xông lên mà giữ!

Tiếng các em thét gọi nhau trong chiến hào khói lửa

Còn cháy lòng bao chiến sỹ xung phong…

Thôi các em nằm yên

Quân ta đang tiến về Cao lộc

Đường bình độ cả trung đoàn thầm nhắc

Phải giữ yên mảnh đất các em nằm

Lửa cháy rồi trên cao điểm Bốn trăm.

Lạng Sơn, 6/1981

Thời đất nước gian lao    

Nguyễn Việt Chiến

Chúng đã ngủ cả rồi

những con hươu bị bóng đêm săn đuổi

chúng đang gác cặp sừng lên vầng trăng cuối tháng

rồi nằm mơ về một cánh rừng

không có thuốc đạn và súng săn

Họ đã ngủ cả rồi

những người lính bị chiến tranh săn đuổi

họ nằm mơ gặp lại bầy hươu

gác sừng lên người bạn vô danh

trên cánh rừng đã chết

Chỉ còn lại vầng trăng và giấc ngủ

chỉ còn lại dấu vết cuối cùng của bầy hươu bị săn đuổi

chỉ còn lại câu thơ thầm lặng

về những người đã ra đi

Chỉ còn lại những gì không còn lại

bởi người  đau đớn nhất sau chiến tranh

không ai khác ngoài mẹ của chúng ta

những đứa con không trở về

hoà bình dưới mưa phùn

được đắp bằng cỏ non và nước mắt

*

Đêm đêm

những người con ngỡ đã đi thật xa

đang lặng lẽ trở về

họ lẫn vào gió vào sương đêm

không cần an ủi

họ chẳng ồn ào như lời ca sôi sục ngày ra đi

Họ còn nguyên tuổi trẻ

những người lính chưa tiêu phí một xu mơ ước

chưa tiêu hoài một đồng thanh xuân

Họ trở về tìm lại

trang sách học trò đêm đêm còn thao thức

trên  cánh đồng tiếng Việt ngàn năm

Mẹ lại thấy chúng con về

như cánh cò tuổi thơ lưu lạc

đã bao ngày phải xa rời thôn ổ yêu thương

chúng con trở về tìm lại

giọt nước mắt xót xa và đắng cay của mẹ

Một bên là núi sông ngăn cách

còn bên kia là bóng đêm chiến tranh

vẫn biết đạn bom không có mắt

vẫn biết hận thù không thể phân biệt nổi

đâu là hoa sen và đâu là bùn tối

nhưng các anh vẫn phải ra đi

Các anh phải ra đi

lời ru chùa Tây Phương

những La Hán mặt buồn

người thợ mộc xứ Đoài

lấy thân xác hom hem của mình làm mẫu vẽ

ba mươi sáu dẻo xường sườn

réo rắt tấu lên bản đàn tam thập lục

người gẩy đàn thì đau đớn

mà bản nhạc viết cho đàn lại reo vui

*

Mẹ đã sống dưới mưa phùn ảm đạm

những ngày dài nghèo đói quắt quay

Mẹ thiếu sữa sinh đứa con thiếu tháng

Tổ quốc xanh xaoTổ quốc hao gầy

Mẹ có mặt trong dòng người nhẫn nại

lặng lẽ xếp hàng từ mờ sớm tới đêm hôm

Mẹ lần hồi thời cơm tem gạo phiếu

nuôi lớn những người con

rồi gửi tới chiến trường

Mẹ đã khóc lúc rời ga Hàng Cỏ

những đoàn tầu hun hút tuổi hai mươi

một thế hệ hồn nhiên không biết chết

chưa từng yêu khi gục ngã cuối trời

Mẹ ở lại với sông Hồng tần tảo

áo phù sa lam lũ tháng ngày

câu quan họ cất trong bồ thóc cũ

sông Cầu trôi như một tiếng thở dài…

*

Tàu xuyên đêm

tiếng gió xé bánh xe lăn quần quật

đêm nay họ trở lại một thời gian lao

đường vào Nam hun hút những chuyến tầu

máu rất đỏ tuổi hai mươi nằm lại

câu hát bảo:

tuổi hai mươi những người đi trẻ mãi

câu thơ bảo:

đất nước hình cánh võng mẹ ru ta

Và ở hai đầu đêm võng mắc dọc rừng già

trăng cũng sốt rét rừng như ta sốt

trăng mất máu như bạn ta thủa trước

dọc cánh rừng na-pan

Sông Thạch Hãn

nước mùa này còn ấm

và các anh trong suốt

những người hy sinh thời gian lao

Mây Quảng Trị

mùa này vẫn một mầu huệ trắng

trên Cổ Thành

như  ngày các anh ngã xuống

những người hy sinh thời gian lao

Và mưa gió Trường Sơn

mùa này vẫn tắm gội

những người con nằm lại

thời đất nước gian lao

Những cánh rừngcuối thu ngủ dưới mưa phùn

đất nước tôi những người nằm trong đất

chất phác như bùn hồn nhiên như cỏ

buồn đau không còn thở than

Những ngọn sóng đất đai lưu giữ mọi thăng trầm

người chép sử ngàn năm là bùn đất

kiên trì và nhẫn nại

máu của người là mực viết thời gian.  

Nghĩa Kỳ

Lê Quang Sinh

Thuở nhỏ,

cha theo ông lên Phúc Tường làm thợ

gặp mẹ - chân quê!

Ngày cưới, đồng làng mùa lũ

cá rô rạch bờ lên đê.

Xuôi ngược mẹ cha bươn bả

sáng bán cỏ gianh, chiều nấu cao bét bò (*)

dốc đò Sét mưa rào trơn tuột,

thất thểu ngày xuân bữa đói bữa no!

Mái gianh úp xuống những đời lam lũ

hạt lúa không kịp chín để thành mùa,

cái chảo gang rang một đồng ngập nước

củ chuối ngào cùng con ốc, con cua…

Cái rét tháng ba, một manh áo vá

mẹ tôi mang đòn gánh lên rừng…

Rừng nào biết bao lần mẹ khóc

đôi mắt héo còn sót lại một con!

Ai nào biết núi Cao, núi Mọn…

Củ sắn đào non cứu đói bao nhà,

Đồng Mực, đồng Đằn cỏ năn, cỏ lác

đỉa bám đầy quanh thắt lưng cha.

Năm bốn lăm khởi nghĩa,

từ làng tôi cờ đỏ sao vàng

lan sang làng khác…

Nước sông Mã phù sa sôi ùng ục

Nghĩa Kỳ thành tên gọi mới làng tôi!

Làng vẫn nghèo,

được tiếng là hiếu học,

chúng tôi lớn lên cùng với dân làng

bằng lá sắn nộm vừng, hạt bo bo…

Con chữ lặn vào người xiêu vẹo!

Cha tôi đi dân công hoả tuyến chiến dịch thượng Lào

lại gánh, lại gồng, lại đèo, lại suối…

Bàn chân cha tứa bao lần đá núi

tiếng điếu cày òng ọc rít lên…

Chín năm rồi hai mươi năm

hết chống Pháp lại đi đánh Mỹ

như cây tre dẻo dai, bền bỉ

làng đi qua hai cuộc chiến trường kỳ

đời cha, đời con nối nhau đi đaáh giặc

trọn lời thề ghềnh Sét đứt làm đôi!

Mái gianh thưa dần,

nhấp nhô mái ngói…

Tôi trở về làng qua chiếc cầu phao

gió thổi bờ xa, dòng sông chừng nhỏ lại

bãi cát xưa lổn nhổn trái bù lào (**)

Anh nhớ ngọn đèn dầu mờ tỏ

ngày nào hai đứa bên nhau

đôi mắt em hút sâu vào đêm tối

giống mía Kim Tân ngọt hộ lòng người…

Những Mã Khế, Bồng Phồn, Đồng Phốc…

Xóm Bái, xóm Đình bè bạn thương nhau

tiếng chim lanh chanh trên chùa chiền rêu mốc

câu hò ghẹo còn vợi vợi bến sông sâu.

Ngoài bảy mươi,

Cha tôi ngồi nhấm ly rượu gạo

mẹ vẫn loay hoay với bếp rơm nồng

lửa cháy, tàn tro lả tả

dáng người in trên vách bập bùng…

Mùa xuân Bính Tý 1996